CÂY XƯƠNG KHỈ ĐẶC TRỊ NỌC RẮN

Chuyên mục Tin tức Y Dược cập nhật: Cây xương khỉ còn được gọi là cây cỏ rắn, thuộc họ Ô rô (Acanthaceae), cây xương khỉ được biết đến với nhiều ứng dụng trong y học cổ truyền để điều trị mề đay, mẩn ngứa ngoài da, tổn thương do virus Herpes simplex, côn trùng và rắn cắn…. Bài viết dưới đây sẽ tóm tắt công dụng và khám phá tiềm năng chữa bệnh của loại cây này.

1. Thông tin về cây xương khỉ

Xương khỉ (Clinacanthus nutans) là một loại cây cỏ lâu năm thuộc họ Acanthaceae. Cây phân bố chủ yếu ở khu vực Đông Nam Á bao gồm các nước như Thái Lan, Malaysia và Indonesia.

Xương khỉ có thể cao từ 1 đến 2 mét, thuộc loại thân thảo mọc thẳng đứng. Thân cây thường có màu xám và có những đường vân nhẹ. Cây có cành hình lưỡi liềm với lá đơn mọc đối, có hình dạng elip thuôn dài hoặc hình mũi mác hẹp. Lá của cây có màu xanh đậm và có thể có các mảng màu đỏ tươi hoặc tím nhạt trên mặt trên và dưới lá. Cuống lá của xương khỉ có độ dài từ 3 đến 15 mm.

Hoa xương khỉ có hình dạng ống, hoa có màu vàng xám hoặc vàng lục. Mọc thành các chùm hoa dày đặc ở đầu cành. Quả của cây là các quả nhỏ có màu đen khi chín.

2. Thành phần hóa học

Các nghiên cứu về hoá thực vật đã phát hiện một số hợp chất hoạt tính sinh học trong Clinacanthus nutans (xương khỉ) như:

• Stigmasterol: Đây là một hợp chất sterol có hoạt tính sinh học, thường được tìm thấy trong các loại cây. Stigmasterol có tiềm năng trong việc chống viêm và có tác dụng kháng vi khuẩn.
• Lupeol: Một hợp chất triterpenoid tự nhiên, lupeol có khả năng chống viêm, chống ung thư và có tác dụng chống oxi hóa. Nó cũng có thể có tác dụng kháng vi khuẩn và kháng nấm.
• β-sitosterol: Đây là một loại phytosterol có tác dụng chống viêm và hỗ trợ hệ miễn dịch. β-sitosterol cũng có thể giúp hạ cholesterol máu và có khả năng chống ung thư.

Ngoài ra, C. nutans cũng chứa một số flavonoid C-glycoside, bao gồm:

• Vitexin: Một flavonoid có hoạt tính chống viêm và chống oxy hóa. Nó cũng có tác dụng bảo vệ gan và kháng vi khuẩn.
• Isovitexin: Một flavonoid có tác dụng chống viêm và kháng vi khuẩn. Nó cũng có tác dụng chống oxy hóa và có khả năng bảo vệ gan.
• Schaftoside: Một flavonoid C-glycoside với hoạt tính chống viêm và kháng vi khuẩn.
• Isomollupentin 7-O-β-glucopyranoside: Một flavonoid C-glycoside có tác dụng chống viêm và kháng vi khuẩn.
• Orientin và 9. Isoorientin: Hai flavonoid có hoạt tính chống viêm và chống oxi hóa. Chúng cũng có khả năng bảo vệ gan và kháng vi khuẩn.

3. Công dụng đối với sức khỏe

Cây Xương khỉ (Clinacanthus nutans) được sử dụng trong y học cổ truyền ở một số nước Đông Nam Á với các công dụng điều trị bệnh như:

• Mề đay và mẩn ngứa ngoài da: Xương khỉ được sử dụng để điều trị mề đay và mẩn ngứa ngoài da. Các hoạt chất có trong cây có khả năng làm dịu ngứa và giảm viêm nhiễm trong da, từ đó giúp giảm các triệu chứng mề đay và mẩn ngứa.
• Tổn thương do virus Herpes simplex: Xương khỉ đã được sử dụng để điều trị tổn thương da do virus Herpes simplex. Các hoạt chất trong cây có khả năng chống vi khuẩn và kháng vi-rút, giúp làm giảm viêm nhiễm và thúc đẩy quá trình lành vết thương.
• Tổn thương do côn trùng và rắn độc: Trong một số quốc gia Đông Nam Á, xương khỉ được sử dụng để điều trị tổn thương gây ra bởi côn trùng và rắn độc. Một số tác chất trong cây có khả năng chống viêm và làm giảm đau, từ đó giúp làm dịu triệu chứng và thúc đẩy quá trình phục hồi.
• Các vấn đề da khác: Xương khỉ cũng được sử dụng để điều trị các vấn đề da khác như viêm da, tụ máu dưới da và các tổn thương da khác.

4. Bài thuốc dân gian

Ở Malaysia:

Dùng lá tươi đem đi đun sôi với nước, uống như uống trà. Đây là cách thông thường để sử dụng lá xương khỉ để có lợi cho sức khỏe tổng quát.

Ở Thái Lan:

Dịch chiết cồn của lá tươi được sử dụng ngoài để điều trị mẩn ngứa ngoài da, vết rắn và côn trùng cắn. Nó có khả năng làm dịu các triệu chứng và giảm viêm nhiễm trong các vùng da bị tổn thương.

Nghiên cứu gần đây cũng đã chỉ ra rằng lá xương khỉ có tác dụng đối với viêm da do virus Herpes simplex (HSV) và tổn thương do virus varicella-zoster (VZV). Dịch chiết cồn của lá tươi có thể được sử dụng trong việc điều trị các bệnh lý da liên quan đến HSV và VZV.

Ở Indonesia:

Lá tươi được đun sôi với nước để tạo thành nước thuốc. Ví dụ, đun sôi một nắm lá tươi trong năm ly nước cho đến khi còn khoảng 3 ly, sau đó sử dụng trong điều trị mề đay.

Đun sôi 7-21 lá tươi trong hai ly nước cho đến khi nước cạn còn một ly. Dùng nước thuốc này hai lần mỗi ngày để điều trị tiểu đường.

5. Những lưu ý khi sử dụng cây xương khỉ để trị bệnh

• Tham khảo ý kiến chuyên gia y tế: Trước khi sử dụng cây xương khỉ hoặc bất kỳ loại cây thuốc nào khác để điều trị bệnh, hãy tham khảo ý kiến của chuyên gia y tế hoặc bác sĩ để được cung cấp thông tin và sự hướng dẫn phù hợp.
• Chất lượng sản phẩm: Chọn cây xương khỉ từ nguồn tin cậy và đảm bảo rằng sản phẩm đã được kiểm định và đáng tin cậy.
• Liều lượng: Tuân theo hướng dẫn liều lượng được chỉ định trên sản phẩm hoặc theo hướng dẫn của chuyên gia y tế. Không vượt quá liều lượng được khuyến nghị hoặc sử dụng cây xương khỉ quá lâu mà không có sự giám sát y tế.
• Phản ứng phụ: Theo dõi các phản ứng phụ có thể xảy ra khi sử dụng cây xương khỉ. Nếu bạn có bất kỳ dấu hiệu không mong muốn hoặc phản ứng phụ nào sau khi sử dụng cây xương khỉ, hãy dừng việc sử dụng và tham khảo ý kiến từ bác sĩ.
• Tương tác thuốc: Hãy lưu ý rằng cây xương khỉ có thể tương tác với một số loại thuốc. Nếu bạn đang sử dụng bất kỳ loại thuốc nào, bao gồm cả thuốc kê đơn và thuốc tự trị, hãy thông báo cho chuyên gia y tế để kiểm tra và nhận được sự tư vấn.
• Tránh sử dụng tự ý: Không tự ý sử dụng cây xương khỉ để tự điều trị bệnh mà không có sự hướng dẫn của chuyên gia y tế. Điều này đảm bảo rằng bạn nhận được liệu pháp đúng đắn và an toàn.

Giảng viên Trường Cao đẳng Y Dược Pasteur cập nhật và chia sẻ