Trẻ cần được dùng kháng sinh thận trọng vì một số nhóm thuốc có thể gây hại lâu dài cho xương, răng, tủy xương hoặc thần kinh. Dưới đây là những loại thường bị hạn chế hoặc chống chỉ định nhằm đảm bảo an toàn khi điều trị.
Trẻ cần được dùng kháng sinh thận trọng vì một số nhóm thuốc có thể gây hại lâu dài cho xương, răng, tủy xương hoặc thần kinh. Dưới đây là những loại thường bị hạn chế hoặc chống chỉ định nhằm đảm bảo an toàn khi điều trị.
Nhóm Cyclin: Nguy cơ gây tổn hại xương và răng
Nhóm Cyclin được đề cập nhiều trong hoạt động đào tạo và thực hành dược, đặc biệt ở các chương trình như Văn bằng 2 Cao đẳng Dược, bởi đây là nhóm thuốc điển hình có rủi ro cao khi dùng cho trẻ nhỏ. Các thuốc Tetracyclin, Doxycyclin và Minocyclin có thể gây vàng răng không hồi phục, hỏng men răng và làm chậm phát triển xương. Những ảnh hưởng dai dẳng này khiến thuốc bị chống chỉ định cho trẻ dưới 8 tuổi để bảo vệ cấu trúc xương – răng đang hoàn thiện của trẻ.
Một số liều tham khảo chỉ áp dụng cho trẻ trên 8 tuổi:
Nhóm Quinolon và Phenicol: Ảnh hưởng đến sụn và tủy xương
Quinolon như Ciprofloxacin, Ofloxacin hoặc Levofloxacin có thể tác động lên mô sụn, gây đau hoặc viêm gân, đặc biệt khi trẻ hoạt động nhiều. Nguy cơ đứt gân cũng khiến nhóm thuốc này bị hạn chế sử dụng ở trẻ dưới 16 tuổi.
Trong khi đó, Phenicol – điển hình là Cloramphenicol – lại dễ gây ức chế tủy xương và hội chứng xám ở trẻ sơ sinh. Đây là biến chứng rất nặng, có thể dẫn đến suy tuần hoàn nếu dùng thuốc không đúng chỉ định.
Những khuyến cáo này thường được nhấn mạnh trong các học phần dược lý khi học Cao đẳng Dược, nhằm giúp người học hiểu rõ vì sao nhóm thuốc này chỉ được dùng khi không còn lựa chọn nào an toàn hơn.
Các nhóm kháng sinh khác cần tránh ở trẻ nhỏ
Lincosamid như Lincomycin và Clindamycin có thể gây viêm đại tràng giả mạc – tình trạng viêm nhiễm nặng ở ruột già, gây tiêu chảy kéo dài và mất nước, nên không dùng cho trẻ dưới 2 tuổi nếu không thật sự cần thiết.
Aminoglycosid (Streptomycin, Neomycin, Amikacin…) là nhóm kháng sinh mạnh nhưng có độc tính cao với thận và thính giác, có thể gây điếc không hồi phục ở trẻ sơ sinh nếu dùng sai liều hoặc không theo dõi sát.
Những cảnh báo này luôn được lưu ý trong các buổi thực hành dược lâm sàng tại Trường Cao đẳng Dược thành phố Hồ Chí Minh, nhằm giúp người học hiểu vì sao nhóm Sulfamid và các aminoglycosid bị chống chỉ định cho trẻ sơ sinh do rủi ro quá lớn.
*LƯU Ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, phục vụ mục đích học tập của sinh viên Trường Cao đẳng Dược Sài Gòn và không thay thế cho tư vấn y khoa!
