Rau kinh giới là một loại thảo mộc có mùi thơm được dùng làm nguyên liệu chế biến cho nhiều món ăn. Bên cạnh đó, rau kinh giới còn mạng lại nhiều lợi ích cho sức khoẻ như giảm viêm, ngăn ngừa vi khuẩn,…Cùng tìm hiểu những công dụng tuyệt vời của Kinh giới nhé
Theo Dược sĩ CKI Nguyễn Hồng Diễm - Giảng viên tại Cao đẳng Y Dược TPHCM cho biết, Kinh giới có tên gọi khác là Nhất niệp kim, Tái sinh đơn, Tịnh giới, Hồ kinh giới, Kinh giới rìa, Kinh giới trồng, Giả tô, Kinh giới trồng, Thử minh, Như thánh tán. Danh phá khoa học là Elsholatzia cristata, thuộc họ hoa môi Lamiaceae.
Kinh giới thuộc cây thân cỏ sống hàng năm, cao khoảng 0,6 đến 0,8m, thân hình vuông đặc trưng cho họ cây hoa môi, có mùi thơm rất đặc trưng, thân có màu xanh, phía gốc có màu hơi tía, toàn thân cây có lông ngắn. Lá không cuống, mọc đối, xẻ sâu thành 3 - 5 thùy rõ. Hoa màu tím, móc thành cụm bông. Quả gồm 4 hạch nhỏ hình trái, dài 0,5cm.
Bộ phận sử dụng làm thuốc của Kinh giới là toàn thân. Thu hái cả cây bao gồm cả phần rễ vào mùa thu, phơi hay sấy khô gọi là toàn Kinh giới. Nếu hái toàn cây bỏ phần rễ, phơi khô thì gọi là Kinh giới. Nếu chỉ lấy hoa phơi khô gọi là Kinh giới tuệ.
Thành phần hoạt chất trong Kinh giới có chứa tinh dầu chủ yếu là d-menton và một ít d-limonene. Lưu ý, tinh dầu trong Kinh giới chỉ có ở dạng tươi. Nếu dùng toàn cây sao đen gọi là Kinh giới thán hoặc lấy cụm hoa sao đen gọi là Kinh giới tuệ thán. Các hợp chất khác như carvacrol và thymol.
Theo Y Học Cổ Truyền
Kinh giới có vị cay, tính ôn, được quy vào 2 kinh phế và kinh can. Kinh giới có tác dụng lợi yết hầu, thanh nhiệt tán ứ phá kết, phát biểu khứ phong. Kinh giới được sử dụng trong đông y chữa ngoại cảm phát sốt, sinh xong huyết vận, đau đầu, hoa mắt, yết hầu sưng đau, đẻ xong huyết vận, cổ và họng sưng đau, nôn mửa. Kinh giới sao đen được sử dụng để chữa thổ huyết máu cam, đại tiểu tiện ra máu, đi lỵ ra máu, băng huyết.
Liều dùng hàng ngày là 6-12g dưới dạng thuốc sắc hay thuốc bột. Người có biểu hư tự hãn (tự ra mồ hôi) thì không nên dùng kinh giới.
Theo Y Học Hiện Đại
Kinh giới có tác dụng hạ sốt, giảm đau, an thần, kháng virus, kháng khuẩn cao, chống viêm, chống oxy hóa. Các hợp chất carvacrol và thymol giúp loại bỏ các gốc tự do gây ra các tổn thương tế bào, chống oxy hóa, chống quá trình lão hóa và ức chế co thắt hồi tràng.
Các hoạt chất trong Kinh giới Carvacrol có thể hỗ trợ trong việc ngăn ngừa ung thư bằng cách ngăn chặn sự phát triển của tế bào ung thư và lây lan của tế bào ung thư ruột kết và tiêu diệt chúng.
Tuy nhiên, cần có kết luận cụ thể hơn cần có những nghiên cứu và thử nghiệm trên người để xác định được chính xác hiệu quả và tác dụng chống ung thư của rau kinh giới.
Liều dùng mỗi ngày từ 10g đến 16g dược liệu khô, hoặc 30g dược liệu tươi. Dùng dưới dạng lá tươi ăn hoặc dưới dạng thuốc sắc hoặc hãm.
Dùng ngoài, dùng lượng thích hợp, sao vàng sau đó chà sát da khi bị dị ứng ngứa.
Bài thuốc chữa cảm cúm
Cách thực hiện: Sử dụng Kinh giới tuệ, đem sao vàng tán nhỏ. Mỗi lần dùng 6 - 8g bột kinh giới tuệ. Dùng lên tục trong 7 ngày.
Hoặc Sử dụng các vị như 15g kinh giới, 15g tía tô, 2,5g cam thảo. Đem sắc với nước uống hằng ngày.
Bài thuốc chữa cảm cảm nóng, ngã ngất
Cách thực hiện: Lấy 50g Kinh giới tươi, giả nhỏ, thêm vài lát gừng tươi, vắt lấy nước uống, còn bã dùng đắp dọc theo sống lưng. Hoặc dùng 20g Kinh giới khô, đem sao vàng, thêm 200ml nước sắc còn 100ml uống lúc còn nóng. Sau đó đắp mền cho ra mồ hôi để giải cảm.
Bài thuốc chữa phụ nữ băng huyết, trẻ con người lớn bị máu cam
Cách thực hiện: Sử dụng 15g Kinh giới tuệ sao đen, thêm 200ml nước sắc còn 100ml cho uống ngày 2 - 3 lần.
Bài thuốc chữa cảm
Cách thực hiện: Sử dụng Hoa Kinh giới, ngải cứu, hoắc hương, tía tô, hương nhu, các vị bằng nhau. Đem các vị thuốc sắc với nước nhiều lần, gộp các nước sắc lại, cô đặc thành cao, làm thành viên bằng hạt bắp. Khi bị cảm uống mỗi lần từ 7 - 8 viên. Trẻ em dùng 2 đến 4 viên. Viên thuốc trên có thể dùng chữa lỵ.
Không nên quá lạm dụng thuốc sắc hoặc và ăn quá nhiều Kinh giới. Chỉ nên dùng 6-12g ở dạng phơi khô, và từ 15-30g dạng tươi mỗi ngày.
Không dùng Kinh giới cho những người bị nhọt chảy mủ, trẻ em bị sởi, đổ mồ hôi nhiều, những người đang bị nhiệt trong người cao...
Không dùng rau kinh giới chung với cua biển, thịt lừa và cá lóc để tránh tác dụng phụ.
Tóm lại, Rau kinh giới là vị thuốc dân gian có rất nhiều công dụng bảo vệ sức khỏe con người. Tuy nhiên, để kinh giới đem lại tác dụng tốt nhất, bạn nên sử dụng với một lượng vừa phải, tránh tình trạng lạm dụng để đảm bảo an toàn và hiệu quả.
DSCK1. NGUYỄN HỒNG DIỄM
Nguồn: Tin tức Y Dược – Trường Cao đẳng Y Dược Pasteur
