Trong hệ thống bộ 3 vitamin B6, B9, B12, Vitain B12 đóng vai trò quan trọng trong nhiều quá trình chuyển hoá của cơ thể. Chúng được bổ sung từ nhiều nguồn khác nhau và phụ thuộc vào khả năng hấp thụ của cơ thể.
Trong hệ thống bộ 3 vitamin B6, B9, B12, Vitain B12 đóng vai trò quan trọng trong nhiều quá trình chuyển hoá của cơ thể. Chúng được bổ sung từ nhiều nguồn khác nhau và phụ thuộc vào khả năng hấp thụ của cơ thể.
Cùng Cao đẳng Y dược Pasteur Hồ Chí Minh tìm hiểu về một số nguyên nhân gây thiếu hụt vitamin B12 trong cơ thể nhé!
Hình. Vitamin B12
1. Vitamin B12 là gì?
Vitamin B12 có cấu trúc hóa học lớn nhất và phức tạp nhất trong tất cả các loại vitamin. Nó là duy nhất trong số các vitamin ở chỗ nó chứa một ion kim loại, coban. Vì lý do này cobalamin là thuật ngữ dùng để chỉ các hợp chất có hoạt tính vitamin B12. Methylcobalamin và 5-deoxyadenosylcobalamin là các dạng vitamin B12 được sử dụng trong cơ thể người. Dạng cobalamin được sử dụng trong hầu hết các chất bổ sung dinh dưỡng và thực phẩm tăng cường vi chất, cyanocobalamin, dễ dàng chuyển đổi thành 5-deoxyadenosylcobalamin và methylcobalamin trong cơ thể. Ở động vật có vú, cobalamin là đồng yếu tố của chỉ hai enzyme, methionine synthase và L-methylmalonyl-coenzyme A mutase.
2. Một số nguyên nhân gây thiếu vitamin B12
Các nguyên nhân khác gây thiếu vitamin B12 bao gồm phẫu thuật cắt bỏ dạ dày hoặc các phần của ruột non nơi đặt các thụ thể cho phức hợp IF-B12. Các tình trạng ảnh hưởng đến ruột non, chẳng hạn như hội chứng kém hấp thu (bệnh celiac và bệnh nhiệt đới), cũng có thể dẫn đến thiếu vitamin B12. Bởi vì tuyến tụy cung cấp các enzym quan trọng, cũng như canxi cần thiết cho sự hấp thụ vitamin B12, suy tuyến tụy có thể góp phần gây ra tình trạng thiếu vitamin B12. Vì vitamin B12 chỉ được tìm thấy trong thực phẩm có nguồn gốc động vật, nên chế độ ăn chay (thuần chay) nghiêm ngặt đã dẫn đến các trường hợp thiếu vitamin B12. Hơn nữa, những người nghiện rượu có thể bị giảm hấp thu vitamin B12 ở ruột và những người mắc hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải (AIDS) dường như có nguy cơ bị thiếu hụt cao hơn, có thể liên quan đến sự thất bại của thụ thể IF-B12 trong việc hấp thụ IF-B12. tổ hợp B12. Ngoài ra, việc sử dụng lâu dài các loại thuốc giảm axit cũng có liên quan đến tình trạng thiếu vitamin B12.
Rối loạn di truyền hấp thu vitamin B12
Các trường hợp hiếm gặp về lỗi chuyển hóa vitamin B12 bẩm sinh đã được báo cáo trong tài liệu. Hội chứng Imerslund-Gräsbeck là một hội chứng kém hấp thu vitamin B12 di truyền, gây thiếu máu nguyên hồng cầu khổng lồ và rối loạn thần kinh với mức độ nghiêm trọng khác nhau ở những đối tượng bị ảnh hưởng. Các triệu chứng lâm sàng tương tự được tìm thấy ở những người bị thiếu IF di truyền (còn gọi là thiếu máu ác tính bẩm sinh), trong đó thiếu IF dẫn đến việc hấp thụ vitamin B12 bị khiếm khuyết. Ngoài ra, các đột biến ảnh hưởng đến quá trình vận chuyển vitamin B12 trong cơ thể đã được xác định.
3. Triệu chứng thiếu vitamin B12
Hình. Triệu chứng của việc thiếu Vitamin B12
Thiếu vitamin B12 dẫn đến suy giảm hoạt động của các enzym cần vitamin B12. Suy giảm hoạt động của methionine synthase dẫn đến tăng nồng độ homocysteine, trong khi suy giảm hoạt động của L-methylmalonyl-CoA mutase dẫn đến tăng mức độ của một chất chuyển hóa methylmalonyl-CoA được gọi là axit methylmalonic (MMA). Mặc dù những người bị thiếu vitamin B12 nhẹ có thể không gặp các triệu chứng, nhưng nồng độ homocysteine và/hoặc MMA trong máu có thể tăng cao.
Thiếu máu nguyên hồng cầu khổng lồ
Hoạt động giảm của methionine synthase khi thiếu vitamin B12 sẽ ức chế quá trình tái tạo tetrahydrofolate (THF) và bẫy folate ở dạng mà cơ thể không thể sử dụng được, dẫn đến các triệu chứng thiếu folate ngay cả khi có đủ lượng folate. Như vậy, khi thiếu folate và vitamin B12, folate không có khả năng tham gia vào quá trình tổng hợp DNA. Sự suy giảm tổng hợp DNA này ảnh hưởng đến các tế bào phân chia nhanh chóng của tủy xương sớm hơn các tế bào khác, dẫn đến việc sản xuất các tế bào hồng cầu lớn, chưa trưởng thành và nghèo huyết sắc tố. Hậu quả là thiếu máu được gọi là thiếu máu nguyên hồng cầu khổng lồ và là triệu chứng của bệnh thiếu máu ác tính. Bổ sung axit folic sẽ cung cấp đủ folate có thể sử dụng để khôi phục quá trình hình thành tế bào hồng cầu bình thường. Tuy nhiên, nếu thiếu vitamin B12 là nguyên nhân, nó sẽ tồn tại mặc dù tình trạng thiếu máu đã được giải quyết. Do đó, không nên điều trị bệnh thiếu máu nguyên hồng cầu khổng lồ bằng axit folic cho đến khi xác định được nguyên nhân cơ bản.
Triệu chứng thần kinh
Các triệu chứng thần kinh do thiếu vitamin B12 bao gồm tê và ngứa ran ở tay và phổ biến hơn là ở bàn chân; đi lại khó khăn; mất trí nhớ; mất phương hướng; và sa sút trí tuệ có hoặc không có thay đổi tâm trạng. Mặc dù sự tiến triển của các biến chứng thần kinh nói chung là từ từ, nhưng các triệu chứng như vậy có thể không hồi phục khi điều trị thiếu vitamin B12, đặc biệt nếu chúng đã xuất hiện trong một thời gian dài. Các biến chứng thần kinh không phải lúc nào cũng liên quan đến thiếu máu nguyên hồng cầu khổng lồ và là triệu chứng lâm sàng duy nhất của tình trạng thiếu vitamin B12 trong khoảng 25% trường hợp. Mặc dù thiếu vitamin B12 được biết là gây tổn thương vỏ myelin bao phủ các dây thần kinh sọ, cột sống và ngoại biên, các quá trình sinh hóa dẫn đến tổn thương thần kinh do thiếu vitamin B12 vẫn chưa được hiểu đầy đủ.
Triệu chứng tiêu hóa
Đau lưỡi, chán ăn và táo bón cũng có liên quan đến tình trạng thiếu vitamin B12. Nguồn gốc của những triệu chứng này không rõ ràng, nhưng chúng có thể liên quan đến chứng viêm dạ dày trong một số trường hợp thiếu vitamin B12 và sự phá hủy dần dần của niêm mạc dạ dày.
Sưu Tầm Thạc sĩ Trần Thị Minh Tuyến
