Tìm hiểu về phương pháp điện trị liệu trong phục hồi chức năng

Dòng điện trong trị liệu có thể phân ra làm 3 nhóm: dòng điện một chiều, dòng điện xoay chiều và dòng điện xung.

• Thuốc Endoxan® là thuốc gì? Chỉ định, tác dụng điều trị
• Những lợi ích của việc học trực tuyến mang lại
• Quá trình hình thành của ngành Vật lý trị liệu-Phục hồi chức năng

Phương pháp điện trị liệu trong phục hồi chức năng

1. Ứng dụng lâm sàng của điện trị liệu

• Kích thích cơ, cải thiện sức mạnh cơ
• Giảm đau
• Giảm và ngăn ngừa phù nề
• Tăng tuần toàn
• Kích thích lành vết thương
• Điện phân dẫn thuốc (phương pháp điều trị không xâm lấn, bằng cách dùng dòng điện một chiều (Galvanic) để đưa các thuốc có tính chất điện ly thẩm thấu qua da nhằm đạt được các mục đích điều trị cụ thể)

Theo giảng viên Trường Cao đẳng Y Dược Pasteur cho biết: Cụ thể Điện trị liệu thường được chỉ định điều trị trong các trường hợp sau:

• Sau chấn thương hoặc sau phẫu thuật
• Bệnh về khớp: Viêm khớp, thấp khớp, thoái hóa khớp, …
• Kích thích cơ trong các chứng liệt: Liệt nửa người, liệt hai chi dưới.
• Kích thích cơ trơn trong trường hợp đại tiểu tiện không tự chủ
• Kéo giãn cơ trong những trường hợp như co ngắn cơ,…
• Điều trị sẹo, viêm gân, đau dây thần kinh,…

2. Phục hồi chức năng bằng Điện trị liệu có tác dụng phụ không?

• Có thể gây kích ứng da và mẩn đỏ do dòng 1 chiều
• Tại cực âm: Gây ứ nước tăng nguy cơ rách da và bỏng. Phòng ngừa bằng cách giảm mật độ dòng điện thông qua tăng diện tích cực âm, dặn bệnh nhân không tì đè lên điện cực, đồng thời buộc chặt điện cực hay đè bằng túi cát. Khi có bỏng, băng vết thương và dùng kháng sinh.
• Tại cực dương: Gây cứng da.
• Dị ứng với ion. Cần hỏi kỹ tiền sử dị ứng để loại trừ nguy cơ này.

3. Chống chỉ định và thận trọng khi dùng điện trị liệu

Chống chỉ định

• Thân hoặc vùng tim ở bệnh nhân có máy tạo nhịp hoặc máy khử rung
• Vùng chậu hông, vùng bụng, và cột sống thắt lưng của thai phụ
• Vùng xoang động mạch cảnh
• Viêm tắc tĩnh mạch
• Mắt, bộ phận sinh dục
• Viêm tủy xương tiến triển
• Vùng xuất huyết

Thận trọng

• Rối loạn cảm giác
• Không thể giao tiếp hoặc có vấn đề về tâm thần
• Động kinh
• Khối u
• Vùng dễ xuất huyết hoặc u máu
• Vùng cổ hay sọ mặt ở bệnh nhân có tiền sử đột quỵ hay động kinh
• Không dùng điện trong phạm vi 5m cách vùng ẩm ướt hoặc thiết bị điện từ khác.

Máy điện xung giác hút 2 kênh

4. Quy trình điều trị bằng điện trị liệu cho bệnh nhân

Chuẩn bị bệnh nhân

Giải thích cho bệnh nhân mục đích và các bước của quá trình điều trị.Tư thế người bệnh phụ thuộc vào vùng cần điều trị, mục tiêu điều trị, và thiết bị được dùng để điều trị, sao cho bệnh nhân thoải mái. Khi điều trị ở chi trên, nữ có thể mặc áo tay ngắn hoặc áo dây, nam có thể mặc tương tự hoặc cởi áo nếu họ cảm thấy thoải mái.

Khi điều trị ở cổ, ngực, lưng, cần xem xét che chắn những vùng không điềutrị nếu thấy cần thiết. Khi điều trị ở chi dưới, mặc quần ngắn là phù hợp, cho phép bệnh nhân thực hiện các bài tập.Kiểm tra vùng điều trị của bệnh nhân.

Thực hiện điều trị

Lượng giá bệnh nhân và xác định mục tiêu điều trị, đánh giá xem điện trị liệu có phải là phương pháp phù hợp đối với bệnh nhân hay không. Cần phải chắc chắn rằng bệnh nhân không có chống chỉ định với điện trị liệu. Kiểm tra bệnh nhân có thuộc trường hợp cần thận trọng khi điều trị bằng dòng điện hay không. Nếu có, cân nhắc việc có nên điều trị bằng dòng điện cho bệnh nhân hay không.

Lựa chọn thiết bị điều trị và các tham số điều trị. Nếu được chỉ định điều trị điện phân dẫn thuốc, cần xác định loại thuốc (ion) phù hợp và xác điện cực hoạt động dùng để đẩy thuốc.

Rửa sạch vùng điều trị bằng xà phòng. Khi dùng cồn rửa nên chú ý sự tăng điện trở da. Khuyến khích cạo lông ngày trước điều trị

Lựa chọn loại điện cực và kích thước dựa trên mục đích và kích thước vùng điều trị. Làm ẩm điện cực bằng chất dẫn điện nước máy nước muối. Hiện nay, một số loại điện cực có thể “tự dính”, một số loại điện cực khác bằng nhựa-cacbon có thể được sử dụng với gel. Kiểm tra điện cực và dây dẫn để đảm bảo an đoàn.

Đặt điện cực đảm bảo tiếp xúc tốt, lưu ý cần đối chiếu với các mốc xương để đặt điện cực đúng vị trí ở những lần điều trị sau. Gắn dây dẫn vào điện cực và vào thiết bị điện trị liệu.

Cài đặt loại dòng điện các thông số kỹ thuật phù hợp cho bệnh nhân: tùy thuộc vào từng trường hợp bệnh lý cụ thể mà lựa chọn cho phù hợp, bao gồm loại dòng điện, tần số dòng điện, độ rộng xung, thời gian tăng/thời gian giảm (rise time/fall time), thời gian xung tăng/thời gian xung giảm (ramp up/ramp down), thời gian bật/thời gian tắt (timeon/time off). Tương ứng với mỗi máy sẽ có cách cái đặt riêng.

Bên cạnh đó, máy điện trị liệu còn có những protocol đã được thiết kế sẵn cho từng bệnh lý cụ thể.Tăng dần cường độ dòng điện đến khi đạt được mức mục tiêu của điều trị.

Chú ý phản ứng và mức chịu đựng của bệnh nhân.

Luôn chú ý theo dõi bệnh nhân trong quá trình điều trị

Khi điều trị kết thúc, tắt máy và kiểm tra da vùng điều trị

Ghi hồ sơ bệnh án, bao gồm các thông số điều trị, phản ứng của bệnh nhân trong quá trình điều trị.

Phục hồi chức năng bằng phương pháp Điện trị liệu

Theo giảng viên Cao đẳng Vật lý trị liệu cho biết: Điện trị liệu có vai trò quan trọng và đa dạng trong phục hồi chức năng, bao gồm mạnh cơ, giảm đau, giảm phù nề, tăng tuần hoàn và điều trị loét. Cần nắm rõ chỉ định, chống chỉ định, thận trọng của điện trị liệu, cũng như chọn loại dòng điện và các tham số điều trị cho phù hợp với từng bệnh nhân cụ thể, nhằm đem lại hiệu quả phục hồi chức năng tối ưu cho bệnh nhân.

Sưu tầm và viết bởi: BS. Bảo Linh

Tài liệu tham khảo

1. Bộ Y Tế (2014), Hướng dẫn quy trình kỹ thuật chuyên ngành Phục hồi chức năng

(ban hành kèm theo Quyết định số 54/QĐ-BYT ngày 06/01/2024), NXB Y học, Hà Nội.

2. Tài liệu Bồi dưỡng chuyên khoa Vật lý trị liệu – Phục hồi chức năng.