Mâm ngũ quả là thành phần không thể quen thuộc hơn trên mâm cúng mỗi dịp Tết cổ truyền của người Việt. Ngũ quả thể hiện cho hàm ý “Ngũ phúc lâm môn” và trên thực tế các loại quả thường dùng cũng vô cùng giàu giá trị dinh dưỡng.
Mâm ngũ quả là thành phần không thể quen thuộc hơn trên mâm cúng mỗi dịp Tết cổ truyền của người Việt. Ngũ quả thể hiện cho hàm ý “Ngũ phúc lâm môn” và trên thực tế các loại quả thường dùng cũng vô cùng giàu giá trị dinh dưỡng.
Mâm ngũ quả là thành phần không thể quen thuộc hơn trên mâm cúng mỗi dịp Tết cổ truyền của người Việt nói riêng và một số quốc gia Đông Á có dịp tết nguyên đán nói chung. Thông thường người ta chọn ngũ quả với 5 loại nhan sắc vị khác nhau tượng trưng cho quy luật ngũ hành của đất trời, bao gồm: Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ. Quan niệm thần số học cũng cho rằng số 5 là con số đem lại may mắn cho năm mới, đại diện cho những điều tốt đẹp và phước lành. Mâm ngũ quả cũng là ước mong một năm mới gia chủ sẽ được “Ngũ phúc lâm môn”: Phú - Quý - Thọ - Khang - Ninh.
Mâm ngũ quả miền Bắc
Tùy theo đặc tính vùng miền và những loại hoa quả có sẵn mà mỗi vùng miền lại có cách bày mâm ngũ quả khác nhau, mỗi loại quả cũng mang những ý nghĩa riêng khi bày lên ban thờ gia tiên. Miền Bắc thường sử dụng: chuối, bưởi, đu đủ, cam, hồng, quýt, đào, phật thủ, sung, lê, táo, lựu…Trong khi miền Nam và miền Trung thường sử dụng: thanh long, chuối, mãng cầu, dừa, đu đủ, xoài, sung, quýt, cam, dưa hấu… Con người Việt Nam thường căn cứ vào màu sắc, hình dáng để gán cho mỗi loại quả một ý nghĩ tượng trưng. Ví dụ: bưởi tượng trưng cho thành đạt, hồng tượng trưng cho phú quý, cam tượng trưng cho sức khỏe… Cũng có một cách khác là căn cứ hiện tượng đồng âm để đặt nghĩa. Ví dụ: đu đủ là đầy đủ, dừa và vừa đủ, mãng cầu là cầu mong…
Theo giảng viên Dinh dưỡng - Trường Cao đẳng Y Dược Pasteur cho biết: ngoài những ý nghĩa về mặt tâm linh, các loại trái cây trong mâm ngũ quả đều mang lại nhiều lợi ích tích cực cho sức khỏe và giá trị dinh dưỡng tuyệt vời. Chúng ta hãy cùng tìm hiểu một số loại quả đặc trưng nhất kể sau.
Chuối là loại quả quen thuộc trên mâm cúng của cả hai miền. Chuối giàu vitamin B6, B12, folat góp phần thúc đẩy sinh hồng cầu. Chúng cũng chứa nhiều vitamin C, vitamin E, magie, mangan, selen, vitamin A (beta - carotene) giúp thúc đẩy hệ miễn dịch hoạt động tối ưu nhất.
Chuối là loại trái cây cung cấp đầy đủ dưỡng chất cần thiết cho cơ thể: từ nhóm tinh bột, chất đạm, chất xơ, vitamin và các loại khoáng chất.
Bưởi có vị chua và hàm lượng vitamin C cực cao. Chúng cũng giàu chất chống oxy hóa tự do. Hai thành phần này góp phần duy trì sức khỏe và ngăn cản lão hóa cho cơ thể. Bưởi có thể cung cấp khoảng 65% nhu cầu vitamin C hàng ngày của khẩu phần ăn.
Đào không chỉ là cây cảnh không thể thiếu bên cạnh mai và quất. Trái đào cũng thường xuyên xuất hiện trên mâm ngũ quả. Đào chứa lượng dưỡng chất phong phú như sucrose, fructose, vitamin B1, B2, C và một hàm lượng xơ cùng sắt rất cao. Ăn nhiều đào có tác dụng kích thích tiêu hóa thông qua thúc đẩy nhu động ruột và dạ dày.
Cam & quýt là 2 loại trái cây có múi khá tương đồng. Chúng đều giàu chất xơ, vitamin C, folate và nhiều chất chống oxy hóa. Ngoài ra cả cam và quýt đều ít đường, ít calo. Ăn nhiều cam và quýt có tác dụng thanh nhiệt, tăng cường sức đề kháng cho cơ thể.
Thanh long thường xuất hiện trong mâm ngũ quả miền Nam. Đây là trái cây ngon, ngọt, thanh mát, mềm dịu. Thanh long chứa nhiều pectin, chất xơ hòa tan và chất xơ không tan cellulose. Ăn nhiều thanh long giúp phòng ngừa táo bón, ngừa béo phì, giảm cân, phòng viêm ruột và chống xơ vữa động mạch.
Đu đủ có nhiều lợi ích khác nhau cho sức khỏe. Đu đủ chứa lượng đường tự nhiên tốt cho cơ thể cùng một lượng lớn chất xơ. Đu đủ cũng giàu vitamin A và các vitamin khác. Ăn đu đủ thường xuyên giúp kích thích trẻ nhỏ mau lớn, với người lớn giúp nhuận tràng, lợi tiêu hóa, phòng khô mắt… Đây là loại quả thích hợp cho tất cả các lứa tuổi
Quả xoài rất giàu khoáng chất như canxi và sắt. Thành phần vitamin trong xoài cũng rất đa dạng với hàm lượng cao như vitamin C, vitamin A và 25 loại carotenoid khác nhau. Ăn nhiều xoài không chỉ có lợi cho tiêu hóa mà còn hỗ trợ hệ miễn dịch khỏe mạnh, ngăn ngừa lão hóa và nhiều tác dụng khác.
Theo giảng viên Cao đẳng Điều dưỡng cho biết: Mãng cầu là loại trái cây có chứa nhiều chất chống oxy hóa có tác đụng tuyệt vời để ngăn ngừa và chống lại các gốc oxy hóa tự do để bảo vệ cơ thể. Loại trái cây này cũng giàu chất xơ và khoáng chất đồng (Cu) có lợi cho hệ tiêu hóa. Ngoài ra, những người đang mắc phải chứng thiếu máu cũng nên bổ sung mãng cầu vào thực đơn vì loại trái này cũng giàu khoáng chất sắt.
Ngoài 8 loại trái cây kể trên, còn rất nhiều các loại trái cây khác nhau được sử dụng trong mâm ngũ quả mà phạm vi bài viết chưa đề cập được toàn bộ. Nhìn chung tất cả các loại quả được trưng bày trên mâm ngũ quả không chỉ đem lại may mắn phước lành mà còn có giá trị dinh dưỡng cao và lợi ích tuyệt vời cho sức khỏe.
