Tô mộc: Vị thuốc chữa thông kinh nguyệt

Chủ nhật, 15/01/2023 | 16:31

Tô mộc là loại dược liệu quý được sử dụng trong nhiều bài thuốc Đông y. Với Công dụng chính của vị thuốc này là làm tan huyết ứ, trị chứng kinh nguyệt không thông.

Hãy Cùng Dược sĩ, Giảng viên Trường Cao đẳng Y Dược Pasteur tìm hiểu rõ hơn về cây thuốc này nhé!.

01673776411.jpeg

Lá và quả cây Tô mộc

1.Đặc điểm chung về Tô mộc ?

Tên gọi khác: Gỗ vang, Cây vang, Vang nhuộm, Tô phượng, .

Tên khoa học: Caesalpinia sappan L.  thuộc họ Vang (Caesalpiniaceae).

1.1.Mô tả thực vật:

Tô mộc là một cây thuộc thân mộc cao 6-10m, thân có gai.

Lá kép lông chim, gồm hơn 12 đôi lá chét, hơi hẹp ở phía dưới tròn ở đầu, mặt dưới có lông. mặt trên nhẵn,  

Hoa màu vàng, 5 cánh mọc thành chùm, bầu hoa phủ lông xám. nhị hơi lòi ra, nửa dưới chỉ nhị hơi có lông,

Quả dẹt hình trứng ngược, dày, dai, cứng, dài từ 6-10cm, rộng từ 3-4cm, trong đó có 3-4 hạt màu nâu.

Mùa ra hoa:  tháng 4–6 và mùa quả: tháng 7–9.

1.2.Phân bố:

Cây Gỗ vang được trồng và mọc hoang  nhiều  ở khắp nơi trong nước ta.

Tô mộc được gieo trồng bằng hạt gieo thẳng hoặc trồng cây con vào mùa xuân. Cây dễ trồng, không kén chọn đất, chịu hạn tốt, sống khỏe và ít bị sâu bệnh.

 Dược liệu là phần thân lõi gỗ chẻ mỏng phơi khô. Hoặc loại dược liệu được thái thành phiến. để làm thuốc

1.3.Thu hoạch – chế biến:

  • Cây tô mộc được dùng phần gỗ lõi thân và cành để làm thuốc của những cây trên 10 năm
  • Được thu hoạch quanh năm.
  • Chặt phần cây gỗ, bỏ hết lớp vỏ ngoài và phần lớn gỗ giác lấy phần lõi. Cắt từng khúc ngắn (khoảng 20-25cm), chẻ nhỏ, phơi khô, độ ẩm cho phép không quá 11 %.

2.Bộ phận dùng của tô mộc

Là phần (Thân gỗ) lõi gỗ của cây thảo dược này.

11673776411.jpeg

Dược liệu Tô mộc

3.Thành phần có trong vị thuốc Tô mộc

Trong vị thuốc có chất sappanin C, chất brassilin C, tanin, axit galic, và tinh dầu.

4.Tác dụng của Tô mộc

* Theo Y học cổ truyền:

  • Tác dụng giảm đau, làm tan máu bầm, máu cục, Chữa Trị kinh nguyệt không thông, chứng sinh xong máu không thông đóng thành hòn cục, bị tổn thương bầm máu.
  • Dược liệu làm thuốc cầm máu, săn da dùng trong các trường hợp sinh đẻ mà mất máu quá nhiều, tử cung chảy máu, choáng váng, hoa mắt.
  • Một số nơi người dân dùng cây nấu với nước uống thay chè. Phụ nữ có thai không dùng.

Dùng dưới dạng thuốc sắc. uống 6-12g/ngày,

* Theo y học hiện đại:

Theo y học hiện đại, Gỗ vang có tác dụng sát khuẩn, tiêu viêm mạnh, lưu thông khí huyết.

  • Tác dụng kháng các loại vi khuẩn như:  Shigella dysenteriae Shiga, Staphylococcus, Shiga flexneri, Shigella Sonnei, Bacillus subtilis,.....
  • Hoạt chất bromelain trong cây còn có tác dụng kháng histamin và duy trì tác dụng kéo dài của hormon tuyến thượng thận ở thực nghiệm với thỏ.
  • Nước sắc của cây có khả năng khôi phục chức năng hệ tim mạch .
  • Loại dược liệu này có tác dụng giảm độc tố của một số loại thuốc kháng sinh như, Chlorpromazine, Quinin...

Hiện nay đã có nhiều viên chế phẩm được chế từ cao khô, dùng chữa tiêu chảy, lỵ trực khuẩn.

5. Một số bài thuốc có Tô mộc

5.1. Hoạt huyết thông kinh:

+ Chữa trị kinh nguyệt không đều hoặc sinh xong đau bụng từng cơn

  • Tô mộc 10g, đương quy thân 10g, sơn tra 10g, hồng hoa 3g, ngũ linh chi 8g, huyền hổ sách 6g,
  • Đem sắc với nước 600ml, sắc còn 200ml. Chia 3 lần uống trong ngày

+ Tô mộc 12g, rễ bưởi 12g, rễ bướm bạc 12g và rễ sim rừng 8g, thiên niên kiện 8g.

 Đem Sắc thuốc uống 1 thang trong ngày.

5.2. Trừ ứ, trị chấn thương:

+ Sinh đẻ xong ra máu nhiều

Tô mộc 12g. Đem sắc với nước 200ml còn 100ml. Chia uống trong2 lần/ ngày.

+ Chữa trị các chấn thương ở phổi, nôn ra máu nhiều, mặt đen tức ngực và thở hổn hển.

Tô mộc 6g và đảng sâm 12g. Đem Sắc uống trong ngày/ 1 thang.

+ Chữa trị các chấn thương gây chảy máu.

Tô mộc sấy khô, Đem tán thành bột mịn, rắc lên vết thương.

5.3. Hỗ trợ chữa trị bệnh trĩ mới mắc

  • Tô mộc 30g, hoàng đằng và ngũ bội mỗi vị 20g; hoàng liên 10g.
  • Cách làm: Cho vào ấm, đổ 2 lít nước đun sôi 10 - 15 phút . rồi đổ nước thuốc đã nấu ra chậu nước sạch.
  • Rửa sạch hậu môn sau khi đi đại tiện xong, rồi ngâm thuốc trong khoảng 10 - 15 phút.
  • Sau khi đã ngâm xong nằm nghỉ khoảng 9 - 15 phút rồi mới đi lại. Mỗi ngày làm 1 lần

6.Lưu ý khi dùng Tô mộc

  • Phụ nữ có thai và người không mắc bệnh do ứ trệ. không được dùng Tô mộc.
  • Các bệnh không có biểu hiện của việc có máu bầm, máu tụ  thì không được dùng
  • Thuốc có thể gây ra di ứng nên người bị ứng thuốc của không nên dùng

Theo giảng viên Cao đẳng Dược cho biết: Tô mộc là một vị thuốc quý được sử dụng trong nhiều bài thuốc Đông y. Với Công dụng chính của vị thuốc này là làm tan huyết ứ, trị chứng kinh nguyệt không thông, sa búi trĩ…Tuy nhiên khi sử dụng cần thận trọng vì thuốc có thể gây ra dị ứng hay những tác dụng bất lợi. Vì vậy Khi sử dụng tham vấn ý kiến bác sĩ điều trị.

Ds.CKI. Nguyễn Quốc Trung

Điều cơ bản về thuốc Alzental mà người dùng nên biết

Điều cơ bản về thuốc Alzental mà người dùng nên biết

Nhờ chứa hoạt chất albendazol, Alzental có tác dụng chữa trị nhiễm một hoặc nhiều loại giun. Tùy theo đối tượng sử dụng mà liều dùng thuốc có sự khác nhau.
FORLAX là thuốc gí? Cách sử dụng và công dụng gì? Những lưu ý khi sử dụng?

FORLAX là thuốc gí? Cách sử dụng và công dụng gì? Những lưu ý khi sử dụng?

Thuốc Forlax là thuốc điều trị chứng táo bón, hoặc làm nhuận tràng trong những trường hợp cần làm sạch ruột hoặc đường tiêu hóa trước khi phẩu thuật.
Nano Curcumin Sự lựa chọn để hỗ trợ tốt cho người viêm loét dạ dày

Nano Curcumin Sự lựa chọn để hỗ trợ tốt cho người viêm loét dạ dày

Tinh bột nghệ nano hay còn được gọi là Nano curcumin hiện nay trên thị trường đang được sử dụng rộng rãi để hỗ trợ điều trị viêm gan, phòng và chống ung thư, giảm đau trong bệnh xương khớp và đặc biệt là loét dạ dày là một phương pháp tối ưu hiện nay. 
Cách Chăm Sóc Bệnh Tăng Huyết Áp Một Cách Toàn Diện

Cách Chăm Sóc Bệnh Tăng Huyết Áp Một Cách Toàn Diện

Chăm sóc bệnh tăng huyết áp là việc quan trọng để giữ sức khỏe và ngăn chặn các tình trạng khủng khiếp. Hãy tận dụng các cách chăm sóc toàn diện bao gồm ăn uống hợp lý, tập thể dục và duy trì cuộc sống sức khỏe để kiểm soát huyết áp.
Đăng ký trực tuyến